Likwidacja Centralnego Biura Antykorupcyjnego w kontekście reformy systemu służb specjalnych. Wnioski de lege ferenda

Centralne Biuro Antykorupcyjne (CBA), powołane ustawą z dnia 9 czerwca 2006 r., było jednym z najbardziej znaczących eksperymentów instytucjonalnych w obszarze bezpieczeństwa państwa po 1989 r.

 

 

WPROWADZENIE

 

Dyskusja o przyszłości Centralnego Biura Antykorupcyjnego od dawna nie dotyczy już wyłącznie techniki organizacji państwa. Nie jest to spór czysto administracyjny, w którym jedni wolą model rozproszony, a inni scentralizowany. To spór o samą filozofię walki z korupcją: czy państwo ma posiadać wyspecjalizowaną, względnie autonomiczną służbę zdolną do wchodzenia w najtrudniejsze układy polityczno-biznesowe, czy też ma rozpuścić tę funkcję w większych strukturach, licząc, że system sam wygeneruje skuteczność.

 

Rząd przyjął projekt zakładający likwidację CBA i przeniesienie ciężaru walki z korupcją na Policję, ABW i KAS. W strukturze Policji miałoby powstać Centralne Biuro Zwalczania Korupcji. Jeszcze w marcu 2026 r. w Sejmie trwały prace nad kolejną wersją projektu. Sama determinacja polityczna do likwidacji Biura nie budzi więc dziś większych wątpliwości. Służby specjalne to przede wszystkim ludzie, więc za reformą systemu antykorupcyjnego powinny pójść także istotne zmiany w systemie doboru rekrutów, który miałby za zadania wzmocnić wymogi motywacyjne oraz antykoformistyczne.

 

REKRUTACJA DO SŁUŻB SPECJALNYCH

Weryfikacja funkcjonariuszy CBA po integracji

 

Proces integracji CBA z ABW musi być połączony z rygorystyczną weryfikacją kadr. Doświadczenia FBI i CIA wskazują na konieczność stosowania wieloetapowych procedur selekcyjnych. W szczególności należy wprowadzić:

• pogłębione badania psychologiczne (odporność na stres, stabilność emocjonalna),
• testy motywacyjne (orientacja na służbę publiczną),
• testy antykonformistyczne (zdolność sprzeciwu wobec nacisków),
• analizę postaw etycznych i podatności na korupcję.

 

W FBI stosuje się rozbudowane procedury background investigation oraz assessment centers, które pozwalają na identyfikację nie tylko kompetencji, ale także cech charakterologicznych kandydatów. (…)

 

 

Poza tym w artykule:

• NOWY MODEL NADZORU NAD SŁUŻBAMI
• PROPONOWANY MODEL REFORMY NADZORU NAD SŁUŻBAMI W POLSCE
• DALSZA KONSOLIDACJA SŁUŻB SPECJALNYCH
• POŁĄCZENIE ABW i SKW — LOGIKA REFORMY KONTRWYWIADU
• POŁĄCZENIE AW i SWW — LOGIKA REFORMY WYWIADU
• NAJMOCNIEJSZE ARGUMENTY ZA INTEGRACJĄ W POLSCE
• NAJBARDZIEJ OBRONNY MODEL DLA POLSKI
• KONKLUZJE